Saturday, October 18, 2025

MOOC 3.0 рд╡рд░्рдХрд╢ॉрдк

 MOOC 3.0 рд╡рд░्рдХрд╢ॉрдк рдХा рджूрд╕рд░ा рджिрди – SME рдФрд░ рдХोрд░्рд╕ рд░िрд╡्рдпूрдЕрд░्рд╕ рдиे рдоिрд▓рдХрд░ рджिрдП рдЕंрддिрдо рд░ूрдк рдХोрд░्рд╕ рдоॉрдб्рдпूрд▓्рд╕ рдХो, рджीрдкाрд╡рд▓ी рд╢ुрднрдХाрдордиाрдУं рдХे рд╕ाрде рд╕рдо्рдкрди्рди рд╣ुрдЖ рд╕рдд्рд░

17 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 2025  рд╕्рдеाрди: рдЖрдИ.рдЯी. рд▓ैрдм, SCERT рдЙрдд्рддрд░ाрдЦрдг्рдб, рджेрд╣рд░ाрджूрди

SCERT рдЙрдд्рддрд░ाрдЦрдг्рдб рдоें рдЪрд▓ рд░рд╣ी MOOC 3.0 рд╡िрдХाрд╕ рдХाрд░्рдпрд╢ाрд▓ा рдХा рдЖрдЬ рджूрд╕рд░ा рджिрди рдЙрдд्рд╕ाрд╣ рдФрд░ рдирд╡ाрдЪाрд░ рд╕े рднрд░рдкूрд░ рд░рд╣ा। рдЗрд╕ рджिрди SME (Subject Matter Experts) рдФрд░ рдХोрд░्рд╕ рд░िрд╡्рдпूрдЕрд░्рд╕ (Course Reviewers) рдиे рдоिрд▓рдХрд░ рд╕рднी рдЫрд╣ рдХोрд░्рд╕ों рдХी рд╡िрд╕्рддृрдд рд╕ाрдордЧ्рд░ी, рд╡ीрдбिрдпो рд╕्рдХ्рд░िрдк्рдЯ, рдИ-рдкोрд░्рдЯрдлोрд▓िрдпो рдФрд░ рдоॉрдб्рдпूрд▓ рдЯाрдЗрдорд▓ाрдЗрди рдХो рдЕंрддिрдо рд░ूрдк рджिрдпा।
рдХाрд░्рдпрд╢ाрд▓ा рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдЙрди्рдирдд рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╢िрдХ्рд╖рдг рдк्рд▓ेрдЯрдлॉрд░्рдо рддैрдпाрд░ рдХрд░рдиा рд╣ै рдЬो AI рдЖрдзाрд░िрдд рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХौрд╢рд▓рдбिрдЬिрдЯрд▓ рджрдХ्рд╖рддा, рдФрд░ рдирд╡ाрдЪाрд░рдкूрд░्рдг рдЕрдз्рдпाрдкрди рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рджेрдЧा।

рдЖрдЬ рдХे рд╕рдд्рд░ рдоें рдСрдирд▓ाрдЗрди рдФрд░ рдСрдлрд▓ाрдЗрди рджोрдиों рдоाрдз्рдпрдоों рд╕े рдЬुрдб़े рд╕рднी рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮों рдиे рд╕рдоूрд╣ рдХाрд░्рдп (Group Discussion) рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े Course 1 рд╕े Course 6 рддрдХ рдХी рд╕्рдХ्рд░िрдк्рдЯ, рд╡ीрдбिрдпो рдХंрдЯेंрдЯ, рдИ-рдкोрд░्рдЯрдлोрд▓िрдпो рдЧрддिрд╡िрдзिрдпाँ рдФрд░ рдоॉрдб्рдпूрд▓-рд╡ाрд░ рдХाрд░्рдп рдпोрдЬрдиा рдХो рдЕंрддिрдо рд░ूрдк рдк्рд░рджाрди рдХिрдпा।

рдХोрд░्рд╕ рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡िрд╖рдп рдПрд╡ं рджिрд╢ा:

рдХ्рд░рдХोрд░्рд╕ рдХा рдиाрдордлोрдХрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░
1Using AI in Productivityрджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ़, рд░िрдкोрд░्рдЯ рдФрд░ рдХрдХ्рд╖ा рдк्рд░рдмंрдзрди рдоें AI рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ
2AI-driven Interactive Lesson Plan DevelopmentрдЗंрдЯрд░рдПрдХ्рдЯिрд╡ рд╢िрдХ्рд╖рдг рдпोрдЬрдиाрдУं рдоें AI рдПрдХीрдХрд░рдг
3AI-based Multimedia & Video Integrationрд╡ीрдбिрдпो, рдСрдбिрдпो рдФрд░ рджृрд╢्рдп рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдоें AI рдЙрдкрдХрд░рдгों рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ
4Cybersecurity & Digital Hygieneрд╕ाрдЗрдмрд░ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдФрд░ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░
5AI, Coding & Educational Game DevelopmentрдЧेрдо рдиिрд░्рдоाрдг рдФрд░ рдХोрдбिंрдЧ рдЖрдзाрд░िрдд рд╢िрдХ्рд╖рдг рдирд╡ाрдЪाрд░
6Research Writing – Structure & ToolsрдЕрдиुрд╕ंрдзाрди рд▓ेрдЦрди, рдбेрдЯा рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдФрд░ рд╕ंрджрд░्рдн рдЙрдкрдХрд░рдг

рдХाрд░्рдпрдпोрдЬрдиा рдФрд░ рд╕рдордпрд░ेрдЦा (Work Plan & Timeline):
рд╕рднी SMEs рдФрд░ рдХोрд░्рд╕ рдЯीрдо рдиे 45 рджिрдиों рдХी рдХाрд░्рдп рд╕рдордпрд░ेрдЦा рддрдп рдХी рд╣ै рдЬिрд╕рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдХोрд░्рд╕ рдХो рдХ्рд░рдорд╢ः рдиिрдо्рди рдЪрд░рдгों рдоें рд╡िрдХрд╕िрдд рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा:

  1. рд╕्рдХ्рд░िрдк्рдЯ рдПрд╡ं рд╕ाрдордЧ्рд░ी рд╡िрдХाрд╕: 45 рджिрди

  2. рдорд▓्рдЯीрдоीрдбिрдпा рдиिрд░्рдоाрдг рдПрд╡ं рд░िрдХॉрд░्рдбिंрдЧ: 3  рджिрди

  3. рд░ीрд╡्рдпू рдПрд╡ं рд╕ंрд╢ोрдзрди: 10 рджिрди

  4. рдЯेрд╕्рдЯिंрдЧ рдПрд╡ं рдлाрдЗрдирд▓ рдЕрдкрд▓ोрдб: 30 рджिрди

рдЗрд╕ рдпोрдЬрдиा рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ MOOC 3.0 рдХे рд╕рднी рдЫрд╣ рдХोрд░्рд╕ рджिрд╕ंрдмрд░ 2025 рддрдХ рд▓ॉрди्рдЪ рдХे рд▓िрдП рддैрдпाрд░ рд╣ो рдЬाрдПंрдЧे।

рдХाрд░्рдпрд╢ाрд▓ा рдХे рдХोрд░्рд╕ рдХोрдСрд░्рдбिрдиेрдЯрд░ рдЖрд░. рдкी. рдмрдбोрдиी (рдЖрдИ.рдЯी. рдк्рд░рд╡рдХ्рддा, SCERT) рдиे рдХोрд░्рд╕ рдХी рд╕ंрдкूрд░्рдг рдХाрд░्рдп рдпोрдЬрдиा рдХा рд╕рдоाрдкрди рдк्рд░рд╕्рддुрддिрдХрд░рдг рджिрдпा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ा рдХि рдпрд╣ рдХाрд░्рдпрд╢ाрд▓ा рдХेрд╡рд▓ рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд░ाрдЬ्рдп рдХे рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдирд╡ाрдЪाрд░ рдЖंрджोрд▓рди рд╣ै।
рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЯेрдХ рдЯीрдо, рд░िрд╡्рдпूрдЕрд░ рдЯीрдо рдФрд░ рд╕рднी рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮों рдХे рдк्рд░рддि рдЖрднाрд░ рд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдХрд╣ा рдХि рд╕рднी рдк्рд░рддिрднाрдЧिрдпों рдиे рдоिрд▓рдХрд░ рдХोрд░्рд╕ рдХे рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдмिंрджु рдХो NEP 2020 рдХे рдЕрдиुрд░ूрдк рдЙрдд्рдХृрд╖्рдЯ рд░ूрдк рд╕े рддैрдпाрд░ рдХिрдпा рд╣ै।

рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕рд╣рднाрдЧी рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮ:

  • рдк्рд░ो. рдЕрдЬрдп рд╕ेрдорд▓्рдЯी, рдХेрди्рдж्рд░ीрдп рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рд╢्рд░ीрдирдЧрд░
  • рдбॉ рдЗрд╕्рддेрдпाрдХ рдЕрд╣рдордж , рдкेрдЯ्рд░ोрд▓िрдпрдо рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рджेрд╣рд░ाрджूрди 
  • рдбॉ. рдХिрд░рдг рдбंрдЧрд╡ाрд▓, рд▓рдЦрдирдК рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп
  • рдбॉ рдЖрд╢ीрд╖ рд░рддूрдбी , рдбॉрд▓्рдлिрди рдЗंрд╕्рдЯिрдЯ्рдпूрдЯ рджेрд╣рд░ाрджूрди 
  • рдбॉ. рдЪाँрджрдиी рдЕрдЧ्рд░рд╡ाрд▓, рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी
  • рдЕрд▓्рдкा рдиिрдЧрдо, Fulbright рд╕्рдХॉрд▓рд░ рдПрд╡ं рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рд╢िрдХ्рд╖рдХ, рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢
  •  рдЗрдорд░ाрди рдЦाрди, рдПрдк рдЧुрд░ु рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди
  •  рджौрд▓рдд рдЧुрд╕ाрдИं, рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рд╢िрдХ्рд╖рдХ
  • рднाрд╕्рдХрд░ рдЬोрд╢ीрдирд╡ाрдЪрд░ी рдЯेрдХ рд╢िрдХ्рд╖рдХ
  • рдбॉ. рдЕрддुрд▓ рдмрдорд░ाреЬा, рдирд╡ाрдЪрд░ी рдЯेрдХ рд╢िрдХ्рд╖рдХ
  • рдЬे. рдкी. рдбोрднाрд▓, рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рд╢िрдХ्рд╖рдХ
  • рдордиोрдзрд░ рдиैрдирд╡ाрд▓рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рд╢िрдХ्рд╖рдХ
  • рд╕ुрдк्рд░िрдпा рдмрд╣ुрдЦрдг्рдбीрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рд╢िрдХ्рд╖рдХ
  • рдк्рд░рджीрдк рдиेрдЧीрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рд╢िрдХ्рд╖рдХ
  • рдбॉ. рдЖрд╢ुрддोрд╖ рд╡рд░्рдоा, рдк्рд░рд╡рдХ्рддा рдбाрдЗрдЯ рдЪंрдкाрд╡рдд 
  • рд▓рддा рдЖрд░्рдп ,рдк्рд░рд╡рдХ्рддा рдбाрдЗрдЯ рдЪंрдкाрд╡рдд 
  • рдк्рд░рдХाрд╢ рдЪंрдж्рд░ рдЙрдкाрдз्рдпाрдп, рд░ाрдЬ्рдп рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рд╢िрдХ्рд╖рдХ
  • рд╡рд░्рдЬिрди , рдЯेрдХ рдРрдирдоैрдЯрд░  рдПрд╕рд╕ीрдЖрд░рдЯी рддрдоिрд▓рдиाрдбु 
  • рднूрдкाрд▓ рд╕िंрд╣ рдиेрдЧीрдк्рд░рд╡рдХ्рддा рдбाрдЗрдЯ рдпू рдПрд╕ рдирдЧрд░ 
  • рдЕंрдХिрдд рдЬोрд╢ी, рдЯेрдХ рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдЕрд▓्рдоोрдб़ा 

рдХाрд░्рдпрд╢ाрд▓ा рдХे рджूрд╕рд░े рджिрд╡рд╕ рдкрд░  рдиिрджेрд╢рдХ рдЕрдХाрджрдоिрдХ рдмрди्рджрдиा рдЧрд░्рдм्рдпाрд▓ , рдЕрдкрд░ рдиिрджेрд╢рдХ рдкрджрдоेрди्рдж्рд░ рд╕рдХрд▓ाрдиी рдФрд░ рдЙрдкрдиिрджेрд╢рдХ рдЕрдЬीрдд рднрдг्рдбाрд░ी рдиे “MOOC 3.0  рдХी рд╕рдлрд▓рддा  рдХो рдмेрд╣рддрд░ рд╡िрдХाрд╕ рдХी рдЕрдкेрдХ्рд╖ा рдХрд░рддे рд╣ुрдП рд╕рднी рдПрдХ्рд╕рдкрд░्рдЯ   рдХे рдк्рд░рддि  рдЖрднाрд░ рд╕ंрджेрд╢  рдФрд░ рджीрдкाрд╡рд▓ी рдкрд░्рд╡ рдХी рд╣ाрд░्рджिрдХ рд╢ुрднрдХाрдордиाрдПँ рджी ।”рдХाрд░्рдпрд╢ाрд▓ा рдХा рд╕рдоाрдкрди рд╕рдд्рд░ рд╕ौрд╣ाрд░्рдж рдФрд░ рдЙрдд्рд╕ाрд╣ рдХे рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдоें рд╣ुрдЖ। рд╕рдоाрдкрди рдХे рджौрд░ाрди рдЖрд░. рдкी. рдмрдбोрдиी рдиे рд╕рднी рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮों, рдХोрд░्рд╕ рдбेрд╡рд▓рдкрд░्рд╕ рдФрд░ рд░िрд╡्рдпूрдЕрд░्рд╕ рдХो рдЙрдирдХे рд╕рд╣рдпोрдЧ рдФрд░ рд╕рдорд░्рдкрдг рдХे рд▓िрдП рдзрди्рдпрд╡ाрдж рджिрдпा।

рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдХे рдЕंрдд рдоें  рдЖрдИ рдЯी рд╡िрднाрдЧ рд╕े рдк्рд░рд╡рдХ्рддा рдПрд╕ рдкी рд╡рд░्рдоा рдФрд░ рдкुрд╖्рдкा рдЕрд╕рд╡ाрд▓ рдиे рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рд╕рднी рдк्рд░рддिрднाрдЧिрдпों рдХो рджीрдкाрд╡рд▓ी рдкрд░्рд╡ рдХी рд╣ाрд░्рджिрдХ рд╢ुрднрдХाрдордиाрдПँ рджी рдЧрдИं рдФрд░ рдпрд╣ рд╕ंрджेрд╢ рджिрдпा рдЧрдпा рдХि —

“рдЬ्рдЮाрди рдХा рдк्рд░рдХाрд╢ рд╣ी рд╕рдЪ्рдЪी рджीрдкाрд╡рд▓ी рд╣ै, рдЬो рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╣рд░ рдХрдХ्рд╖ा рддрдХ рдкрд╣ुंрдЪे।”

MOOC 3.0 рд╡рд░्рдХрд╢ॉрдк рдиे рдЙрдд्рддрд░ाрдЦрдг्рдб рдХे рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдХे рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХी рджिрд╢ा рдоें рдПрдХ рдФрд░ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдХрджрдо рд░рдЦा рд╣ै। рдЕрдЧрд▓े 45 рджिрдиों рдоें рдХोрд░्рд╕ рдХा рдлाрдЗрдирд▓ рдб्рд░ाрдл्рдЯ рддैрдпाрд░ рд╣ोрдХрд░ рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдХे рд▓िрдП рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ोрдЧा।
рдпрд╣ рдкрд╣рд▓ рдиिрд╢्рдЪिрдд рд░ूрдк рд╕े рд╕्рдоाрд░्рдЯ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдЯीрдЪрд░ рдХे рд╡िрдЬ़рди рдХो рд╕ाрдХाрд░ рдХрд░ेрдЧी рдФрд░ рдЙрдд्рддрд░ाрдЦрдг्рдб рдХो рджेрд╢ рдХे рдЕрдЧ्рд░рдгी рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ा рд░ाрдЬ्рдпों рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рдХрд░ेрдЧी।

Visitor counter